સર્વાર્થ સિદ્ધિ યોગમાં:
સ્વાર્થસિદ્ધિ યોગ : શાસ્ત્રીય મહત્ત્વ, પ્રભાવ, ફળ, નિયમો અને ઉપાયો
ભારતીય જ્યોતિષશાસ્ત્રમાં વિવિધ પ્રકારના યોગોનું વર્ણન મળે છે.
કેટલાક યોગો જન્મકુંડળીમાં ગ્રહોની સ્થિતિના આધારે જોવામાં આવે છે,
જ્યારે કેટલાક યોગો પંચાંગની તિથિ, વાર, નક્ષત્ર અને અન્ય કાળગણનાના આધારે મુહૂર્ત નક્કી કરવા માટે ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે.
Fire-Boltt Rise Smart Watch with 1.85” HD Display, Metal Body, Bluetooth Calling, AI Voice Assistant, 120 Sports Modes, SpO2 & Heart Rate Monitor, Smart Watch for Man & Women – Black
https://amzn.to/46KYKIi
| { Operating System | Smartwatch |
| Special Feature | See more |
| Connectivity Technology | Bluetooth |
| Wireless Communication Standard | Bluetooth |
| Battery Cell Composition } | Lithium Ion |
{ About this item
- LARGE 1.85” HD TOUCHSCREEN FOR IMMERSIVE VIEWING: Enjoy vibrant colors and effortless navigation on a big 1.85-inch HD display. Premium smart watch for men perfect for checking notifications, tracking workouts, and controlling music with a smooth, responsive touch interface.
- BLUETOOTH CALLING TO STAY CONNECTED HANDS-FREE: Make and receive calls directly from your wrist with the built-in mic and speaker of smart watch for woman, stay connected on the go—no need to pull out your phone during workouts or meetings.
- 120+ SPORTS MODES TO SUPPORT EVERY WORKOUT: Crush your fitness goals with accurate tracking for 120+ sports, including running, cycling, swimming, and yoga. Get real-time data with fitness watch and insights tailored to your training style.
- PREMIUM METAL BODY FOR STYLE AND DURABILITY: Show off a sleek, modern look with a high-grade metal body. Lightweight yet durable, it's perfect for both active use and everyday style—whether at the gym, office, or out with friends.
- ADVANCED HEALTH MONITORING FOR 24/7 WELLNESS: Track your health effortlessly with SpO2 (blood oxygen), continuous heart rate monitoring, sleep tracking, and sedentary reminders, step tracker watch for women helping you stay informed and proactive about your wellness.
- ALL-IN-ONE SMART FEATURES FOR DAILY PRODUCTIVITY: Packed with smart tools like voice assistant, alarm, music control, weather updates, notifications, pedometer, camera control, games, and more. IP67 water resistance ensures durability for any lifestyle. }
સ્વાર્થસિદ્ધિ યોગ નામમાં જ બે મહત્ત્વપૂર્ણ શબ્દો સમાયેલા છે:
‘સ્વાર્થ’ અને ‘સિદ્ધિ’. અહીં સ્વાર્થનો અર્થ માત્ર સ્વાર્થીપણું નથી, પરંતુ પોતાના યોગ્ય હેતુ,
વ્યક્તિગત કાર્ય, વ્યવહાર, સંકલ્પ અથવા પ્રયત્નની સિદ્ધિ સાથે પણ સંબંધિત છે. સિદ્ધિનો અર્થ કાર્યની સફળતા, હેતુની પ્રાપ્તિ અથવા ઇચ્છિત પરિણામ તરફ પ્રગતિ એવો થાય છે.
પરંતુ કોઈ યોગનું નામ શુભ જણાય એટલા માટે દરેક કાર્યમાં સફળતાની ખાતરી આપી શકાય નહીં.
જ્યોતિષીય પરંપરામાં યોગનું નામ, તેની રચના, ગણતરીની પદ્ધતિ, કાર્યનો પ્રકાર અને અન્ય પંચાંગબળ વચ્ચે ભેદ રાખવો જરૂરી છે.
આથી નીચેના લેખમાં સ્વાર્થસિદ્ધિ યોગને મુહૂર્તજ્યોતિષના સંદર્ભમાં સમજાવતાં તેની પરંપરાગત રચના, ઉપયોગ, મર્યાદા અને વ્યવહારુ અર્થની ચર્ચા કરવામાં આવે છે.
જ્યાં કોઈ શાસ્ત્રીય આધાર સ્પષ્ટ રીતે સ્થાપિત ન હોય ત્યાં તેને વેદ કે પુરાણનું પ્રમાણ કહીને રજૂ કરવામાં આવશે નહીં.
+++
+++
સ્વાર્થસિદ્ધિ યોગ કે સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગ ?
સૌપ્રથમ નામ અંગેનો ભેદ સમજવો જોઈએ. પંચાંગ અને મુહૂર્તજ્યોતિષમાં પ્રચલિત નામ સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગ ( સર્વાર્થ સિદ્ધિ યોગ ) છે.
‘સ્વાર્થસિદ્ધિ’ અને ‘સર્વાર્થસિદ્ધિ’ શબ્દોનો અર્થ એકસરખો નથી.
સ્વાર્થસિદ્ધિ: પોતાના હેતુ અથવા કાર્યની સિદ્ધિ.
સર્વાર્થસિદ્ધિ: અનેક પ્રકારનાં કાર્યોની સિદ્ધિ માટે અનુકૂળ ગણાતો યોગ.
પરંપરાગત પંચાંગોમાં સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગની રચના ચોક્કસ વાર અને ચોક્કસ નક્ષત્રના સંયોગથી સમજાવવામાં આવે છે.
આ યોગમાં દરેક પ્રકારનું કાર્ય નિશ્ચિતપણે સફળ થાય છે એવો અર્થ કરવો યોગ્ય નથી. તેને શુભ મુહૂર્ત માટેનો એક પરંપરાગત આધાર માનવો જોઈએ.
આગળના લેખમાં તમારા વિષયને અનુરૂપ ‘સ્વાર્થસિદ્ધિ યોગ’ શબ્દનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવશે,
પરંતુ જ્યાં પંચાંગનો વિશિષ્ટ યોગ અભિપ્રેત છે ત્યાં તેનું પ્રચલિત શાસ્ત્રીય નામ ‘સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગ’ જ ગણવામાં આવશે.
+++
+++
સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગની રચના : વાર અને નક્ષત્રનો સંબંધ ;
મુહૂર્તજ્યોતિષમાં વાર અને નક્ષત્રના અમુક નિર્ધારિત સંયોગોને સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગ તરીકે
ઓળખવામાં આવે છે.
ચંદ્ર જે નક્ષત્રમાં ગોચર કરતો હોય અને તે દિવસનો વાર જે નક્ષત્રસમૂહ સાથે જોડાયેલો હોય, તે સંયોગ પ્રમાણે યોગની ગણતરી કરવામાં આવે છે.
આ પરંપરામાં નીચે મુજબના વાર-નક્ષત્રના સંયોગો દર્શાવવામાં આવે છે.
વાર - સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગ માટે પરંપરાગત રીતે દર્શાવાતાં નક્ષત્રો
રવિવાર - અશ્વિની, પુષ્ય, હસ્ત, મૂળ, ઉત્તરાફાલ્ગુની, ઉત્તરાષાઢા, ઉત્તરાભાદ્રપદા
સોમવાર - રોહિણી, મૃગશીર્ષ, પુષ્ય, અનુરાધા, શ્રવણ
મંગળવાર - અશ્વિની, કૃત્તિકા, આશ્લેષા, ઉત્તરાભાદ્રપદા
બુધવાર - રોહિણી, મૃગશીર્ષ, હસ્ત, કૃત્તિકા, અનુરાધા
ગુરુવાર - પુષ્ય, પુનર્વસુ, અનુરાધા, અશ્વિની, રેવતી
શુક્રવાર - અશ્વિની, પુનર્વસુ, અનુરાધા, શ્રવણ, રેવતી
શનિવાર - શ્રવણ, રોહિણી, સ્વાતિ
નોંધ: અલગ પંચાંગો અને મુહૂર્તસૂચિઓમાં નક્ષત્રોની યાદીમાં થોડો પાઠભેદ અથવા ગણતરીનો ભેદ જોવા મળી શકે છે.
તેથી વાસ્તવિક કાર્ય માટે સ્થાનિક પંચાંગમાં દર્શાવેલા યોગના આરંભ - અંતની ચકાસણી કરવી જોઈએ.
ઉદાહરણ ;
જો કોઈ દિવસે રવિવાર હોય અને તે દિવસે ચંદ્ર હસ્ત નક્ષત્રમાં હોય, તો ઉપર દર્શાવેલી પરંપરા અનુસાર સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગ બને છે.
તેવી જ રીતે સોમવારે રોહિણી નક્ષત્ર હોય તો પણ આ યોગ ગણાય છે.
આ ઉદાહરણો માત્ર વાર-નક્ષત્રની રચના સમજાવવા માટે છે. કોઈ ચોક્કસ દિવસનો યોગ નક્કી કરવા માટે તે દિવસની વાસ્તવિક પંચાંગગણતરી આવશ્યક છે.
જ્યોતિષશાસ્ત્રમાં આ યોગનું મહત્ત્વ ;
મુહૂર્તજ્યોતિષનો મૂળભૂત વિચાર એ છે કે કોઈ કાર્ય શરૂ કરતી વખતે સમયની પસંદગી કરવામાં આવે.
ભારતીય પરંપરામાં તિથિ, વાર, નક્ષત્ર, યોગ, કરણ, ચંદ્રબળ અને લગ્ન વગેરેનો વિચાર કરવામાં આવે છે.
સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગને શુભ સમયના એક સૂચક તરીકે જોવામાં આવે છે. તેનો ઉપયોગ ખાસ કરીને નવા કાર્યનો આરંભ કરવા માટેના મુહૂર્તમાં થાય છે.
પરંતુ અહીં એક મહત્ત્વનો ભેદ છે:
યોગ શુભ ગણાય એ એક બાબત છે અને કોઈ વ્યક્તિના જન્મકુંડળીમાં તે કાર્ય સફળ થવાનું વચન આપે એ બીજી બાબત છે.
જન્મકુંડળીમાં કાર્યસિદ્ધિનો વિચાર કરતી વખતે દશા, અંતર્દશા, ગોચર, ભાવાધિપતિ, ગ્રહબળ અને સંબંધિત ભાવો જોવામાં આવે છે.
માત્ર પંચાંગના એક શુભ યોગના આધારે વ્યક્તિના સમગ્ર ભવિષ્યનું પરિણામ નક્કી કરી શકાતું નથી.
ઉદાહરણ તરીકે, વેપાર શરૂ કરવા માટે શુભ મુહૂર્ત પસંદ કરવામાં આવે તો તે ધાર્મિક-જ્યોતિષીય પરંપરાનું પાલન છે.
પરંતુ વેપારની સફળતા માટે મૂડી, વ્યવસ્થાપન, ગ્રાહકો, ગુણવત્તા, બજારની સ્થિતિ અને મહેનત જેવા વ્યવહારુ પરિબળો પણ જરૂરી છે.
આથી સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગને અનુકૂળ સમયની પરંપરાગત પસંદગી તરીકે સમજવો વધુ યોગ્ય છે.
સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગના સંભવિત ઉપયોગ અને ફળ ;
પરંપરાગત મુહૂર્તજ્યોતિષમાં આ યોગને નવા કાર્યની શરૂઆત માટે અનુકૂળ માનવામાં આવે છે.
તેની સાથે જોડાયેલા ફળો શ્રદ્ધા અને જ્યોતિષીય માન્યતાઓના ક્ષેત્રમાં આવે છે; તેને વૈજ્ઞાનિક રીતે ખાતરીપૂર્વક સાબિત થયેલા પરિણામો તરીકે રજૂ કરી શકાય નહીં.
૧. વ્યવસાય અને રોજગાર
નવો વ્યવસાય શરૂ કરવો, દુકાનનું ઉદ્ઘાટન કરવું, નવા વ્યવસાયિક કરારની શરૂઆત કરવી અથવા રોજગાર સંબંધિત કાર્ય હાથ ધરવું હોય ત્યારે શુભ મુહૂર્ત પસંદ કરવા માટે આ યોગનો વિચાર કરવામાં આવે છે.
પરંતુ કરાર કરતાં પહેલાં તેની શરતો વાંચવી, આવક-ખર્ચની ગણતરી કરવી અને કાયદાકીય બાબતો તપાસવી જરૂરી છે.
૨. શિક્ષણ અને જ્ઞાનપ્રાપ્તિ
વિદ્યારંભ, અભ્યાસની નવી શરૂઆત, ગ્રંથાધ્યયન અથવા કોઈ નવી વિદ્યાની સાધના માટે શુભ સમય પસંદ કરવાની પરંપરામાં પણ આ યોગનો વિચાર થઈ શકે છે.
વિદ્યાની સિદ્ધિ માટે નિયમિત અભ્યાસ, એકાગ્રતા અને યોગ્ય માર્ગદર્શન મહત્ત્વપૂર્ણ છે.
૩. ધાર્મિક અને આધ્યાત્મિક કાર્ય
મંત્રજપ, પૂજા, અનુષ્ઠાન, સ્વાધ્યાય અને ધાર્મિક સંકલ્પ જેવા કાર્યોમાં શુભ સમય પસંદ કરવાની પરંપરા જોવા મળે છે.
અહીં સાધકનો સંકલ્પ, શ્રદ્ધા, નિયમિતતા અને આચરણ પણ મહત્ત્વ ધરાવે છે.
૪. ખરીદી અને નવા સાધનોનો ઉપયોગ
કેટલીક મુહૂર્તપરંપરાઓમાં ઘરવખરી, સાધનો, વ્યવસાયિક ઉપકરણો અથવા અન્ય જરૂરી વસ્તુઓની ખરીદી માટે પણ આ યોગનો વિચાર કરવામાં આવે છે.
પરંતુ ખરીદીમાં વસ્તુની ગુણવત્તા, કિંમત, જરૂરિયાત અને આર્થિક ક્ષમતા અવગણવી જોઈએ નહીં.
૫. પ્રવાસ અને નવા પ્રયત્નો
કેટલાક પરંપરાગત મુહૂર્તોમાં પ્રવાસની શરૂઆત અથવા નવા પ્રયત્ન માટે શુભ સમય જોવામાં આવે છે. તેમ છતાં હવામાન, માર્ગની સ્થિતિ, આરોગ્ય, સુરક્ષા અને જરૂરી વ્યવસ્થા જેવા વાસ્તવિક પરિબળો પ્રથમ ધ્યાનમાં લેવા જોઈએ.
આ રીતે યોગનું મહત્ત્વ ધાર્મિક-સાંસ્કૃતિક પરંપરામાં છે, જ્યારે વાસ્તવિક કાર્યસિદ્ધિ માટે યોગ્ય આયોજન અને પ્રયત્ન અનિવાર્ય છે.
શુભ યોગ હોવા છતાં કયા નિયમો ધ્યાનમાં રાખવા ?
મુહૂર્ત પસંદ કરતી વખતે માત્ર એક યોગ જોઈને નિર્ણય લેવો એ અધૂરો અભિગમ છે. પરંપરાગત જ્યોતિષમાં અન્ય પંચાંગવિચાર અને કાર્યવિશેષના નિયમો પણ જોવામાં આવે છે.
નિયમ ૧ : તિથિનું પરીક્ષણ
કાર્ય માટે પસંદ કરેલી તિથિ અનુકૂળ છે કે નહીં તે જોવું જોઈએ. અલગ-અલગ કાર્યો માટે તિથિ અંગેના નિયમો અલગ હોઈ શકે છે.
નિયમ ૨ : નક્ષત્રનું પરીક્ષણ
સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગની રચનામાં નક્ષત્ર મુખ્ય ઘટક છે. નક્ષત્ર ક્યારે શરૂ થાય છે અને ક્યારે પૂરું થાય છે તે જાણવું જરૂરી છે.
નિયમ ૩ : રાહુકાળ વગેરેનો વિચાર
ઘણી પ્રચલિત મુહૂર્તપરંપરાઓમાં રાહુકાળ, યમગંડ અને ગુલિકાકાળ જેવા સમયખંડોને પણ ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે. જોકે તેમનો ઉપયોગ દરેક પરંપરામાં એકસરખો નથી.
નિયમ ૪ : કાર્યવિશેષનો મુહૂર્ત
વિવાહ, ગૃહપ્રવેશ, ઉપનયન, અંતિમ સંસ્કાર, વ્યવસાયનો આરંભ અને અન્ય ધાર્મિક વિધિઓના મુહૂર્તના નિયમો એકસરખા નથી.
આથી સામાન્ય શુભ યોગને દરેક સંસ્કાર માટે આપમેળે યોગ્ય માનવો નહીં.
નિયમ ૫ : ચંદ્રબળ અને તારાબળ
પરંપરાગત મુહૂર્તવિચારમાં કાર્ય કરનાર વ્યક્તિની જન્મરાશિ અથવા જન્મનક્ષત્રની સરખામણીમાં ચંદ્રબળ અને તારાબળનો વિચાર પણ કરવામાં આવે છે.
નિયમ ૬ : સ્થાનિક પંચાંગ
સૂર્યોદય, નક્ષત્રની સમાપ્તિ અને પંચાંગના સમય સ્થાનિક સ્થાન પ્રમાણે બદલાઈ શકે છે. તેથી એક સ્થળે દર્શાવેલો સમય બીજા સ્થળે યથાવત્ લાગુ પડે એવું માનવું નહીં.
નિયમ ૭ : વ્યવહારુ તૈયારી
શુભ સમય પસંદ કર્યો હોય છતાં જરૂરી દસ્તાવેજો, નાણાં, સાધનો, સહયોગીઓ અને કાર્યયોજના તૈયાર હોવી જોઈએ.
સાર: મુહૂર્તની પસંદગીમાં શુભ યોગ એક ઘટક છે; સંપૂર્ણ નિર્ણય માટે અન્ય સંબંધિત બાબતો પણ જોવી જોઈએ.
+++
+++
વૈદિક જ્યોતિષ અને ખગોળશાસ્ત્રના દૃષ્ટિકોણથી ;
વૈદિક જ્યોતિષ ;
વૈદિક જ્યોતિષમાં ગ્રહો, રાશિઓ, ભાવો, નક્ષત્રો, દશાઓ અને ગોચરનો ઉપયોગ કરીને વિવિધ પ્રકારના ફળવિચાર કરવામાં આવે છે.
સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગના સંદર્ભમાં વાર અને ચંદ્રનક્ષત્રનું સંયોજન મુખ્ય છે.
પરંતુ જન્મકુંડળીના ફળવિચારમાં વ્યક્તિની કુંડળીના ગ્રહયોગો અને દશાઓને અલગથી તપાસવા પડે છે.
આથી મુહૂર્તયોગ અને જન્મકુંડળીના રાજયોગ, ધનયોગ, કર્મયોગ વગેરેને એક જ પ્રકારના યોગ તરીકે સમજવા જોઈએ નહીં.
ખગોળશાસ્ત્ર અને નક્ષત્રપદ્ધતિ ;
ખગોળીય દૃષ્ટિએ ચંદ્ર પૃથ્વીની આસપાસ પરિક્રમા કરતો હોવાથી તેની આકાશીય સ્થિતિ સતત બદલાતી રહે છે.
ભારતીય નિરયણ પદ્ધતિમાં ચંદ્રની રાશિ અને નક્ષત્રની સ્થિતિની ગણતરી કરવામાં આવે છે.
વાર સાત દિવસના ચક્ર સાથે જોડાયેલો છે, જ્યારે નક્ષત્ર ચંદ્રની આકાશીય સ્થિતિ સાથે સંબંધિત છે.
આ બંનેને નિર્ધારિત નિયમ પ્રમાણે જોડવાથી પંચાંગમાં દર્શાવાતો યોગ બને છે.
અહીં ખગોળીય સ્થિતિ અને જ્યોતિષીય ફળકથન વચ્ચેનો ભેદ સમજવો જરૂરી છે.
ચંદ્ર કયા નક્ષત્રમાં છે તેની ગણતરી ખગોળીય સ્થિતિ સાથે સંબંધિત છે; તે નક્ષત્રના આધારે
કાર્યસિદ્ધિનું ફળ માનવું પરંપરાગત જ્યોતિષીય અર્થઘટન છે.
કૃષ્ણમૂર્તિ પદ્ધતિ ;
કૃષ્ણમૂર્તિ પદ્ધતિમાં નક્ષત્ર અને તેના ઉપવિભાગો, ગ્રહોના કારકત્વ અને ભાવસંબંધોનો વિશિષ્ટ ઉપયોગ થાય છે.
જો કોઈ વ્યક્તિ પૂછે કે કોઈ ચોક્કસ કાર્ય સફળ થશે કે નહીં, તો આ પદ્ધતિના અનુયાયીઓ પ્રશ્નકુંડળી, સંબંધિત ભાવો, ભાવસૂચકો અને દશા - ભુક્તિના આધારે વિશ્લેષણ કરી શકે છે.
પરંતુ સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગની પંચાંગગણતરી અને કૃષ્ણમૂર્તિ પદ્ધતિના પ્રશ્નવિચારને એક જ નિયમ ગણવો યોગ્ય નથી. બંનેના ઉપયોગક્ષેત્રો અલગ હોઈ શકે છે.
અંકશાસ્ત્ર, હસ્તરેખા અને સામુદ્રિકશાસ્ત્ર સાથેનો સંબંધ ;
તમારા જણાવેલા વિવિધ શાસ્ત્રોમાં સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગનું સ્થાન સમજતી વખતે દરેક વિદ્યાની પદ્ધતિને અલગ રાખવી જરૂરી છે.
અંકશાસ્ત્ર ;
અંકશાસ્ત્રમાં જન્મતારીખ, નામના અંકો અને વિવિધ અંકીય સંયોજનોના આધારે પરંપરાગત અર્થઘટન કરવામાં આવે છે.
પરંતુ સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગની રચના અંકશાસ્ત્રથી થતી નથી. આ યોગનો મુખ્ય આધાર વાર અને નક્ષત્ર છે.
કોઈ વ્યક્તિ શુભ મુહૂર્ત પસંદ કરતી વખતે અંકશાસ્ત્રને વધારાના પરંપરાગત વિચાર તરીકે ઉપયોગમાં લેતી હોય તો પણ તેને સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગની મૂળ વ્યાખ્યા સાથે ભેળવવો નહીં.
હસ્તરેખાશાસ્ત્ર ;
હસ્તરેખાશાસ્ત્રમાં હથેળીની રેખાઓ, પર્વતો અને અન્ય ચિહ્નોનું પરંપરાગત અર્થઘટન કરવામાં આવે છે.
કોઈ વ્યક્તિના કાર્ય, વ્યવસાય અથવા પ્રયત્નો અંગે હસ્તરેખાના આધારે અલગ પ્રકારનો અભિપ્રાય આપવામાં આવી શકે છે.
પરંતુ હથેળીની કોઈ રેખા હોવાને કારણે પંચાંગમાં સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગ રચાય છે એવું નથી.
સામુદ્રિકશાસ્ત્ર ;
સામુદ્રિકશાસ્ત્રમાં શરીરનાં લક્ષણો અને ચિહ્નોનું પરંપરાગત નિરીક્ષણ કરવામાં આવે છે.
આ વિદ્યાનો ઉપયોગ કોઈ વ્યક્તિના લક્ષણોના પરંપરાગત અર્થઘટન માટે થઈ શકે છે; પરંતુ તે વાર-નક્ષત્ર આધારિત મુહૂર્તયોગની ગણતરીનો વિકલ્પ નથી.
આ ત્રણેય વિદ્યાઓને સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગ સાથે જોડતી વખતે સ્પષ્ટતા જરૂરી છે: તે અલગ - અલગ પરંપરાગત પદ્ધતિઓ છે.
એક વિદ્યાના નિયમોને બીજી વિદ્યાનું પ્રમાણ કહીને રજૂ કરવું શાસ્ત્રીય ચોકસાઈની દૃષ્ટિએ યોગ્ય નથી.
વાસ્તુશાસ્ત્રમાં સ્વાર્થસિદ્ધિનો વ્યવહારુ અર્થ ;
વાસ્તુશાસ્ત્રમાં પરંપરાગત રીતે દિશા, સ્થળ, માપ, પ્રવેશદ્વાર, રૂમની ગોઠવણી અને ઉપયોગને મહત્ત્વ આપવામાં આવે છે.
નવા મકાન, કાર્યાલય અથવા વ્યવસાયિક સ્થળના આરંભ માટે મુહૂર્ત પસંદ કરતી વખતે સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગનો વિચાર કરવામાં આવી શકે છે.
પરંતુ અહીં બે બાબતો અલગ છે:
મુહૂર્ત: કાર્ય ક્યારે શરૂ કરવું?
વાસ્તુવિચાર: સ્થળ અને તેની રચના કેવી છે ?
યોગ્ય મુહૂર્ત પસંદ કરવાથી મકાનની ખોટી રચના આપમેળે સુધરી જાય છે એવું માનવું યોગ્ય નથી. તેવી જ રીતે વાસ્તુની પરંપરાગત ગોઠવણી અને મુહૂર્તની પસંદગી એકબીજાના સંપૂર્ણ વિકલ્પ નથી.
વ્યવહારુ ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ વ્યક્તિ કાર્યાલય શરૂ કરવા માટે શુભ સમય પસંદ કરે,
પરંતુ સ્થળે પૂરતો પ્રકાશ, હવા, સુરક્ષિત પ્રવેશ, યોગ્ય વીજવ્યવસ્થા અને કામ માટે જરૂરી સુવિધાઓ ન હોય, તો માત્ર મુહૂર્તના આધારે કાર્યક્ષમતા સુનિશ્ચિત થઈ શકતી નથી.
આથી વાસ્તુ અને મુહૂર્તનો વિચાર કરતી વખતે પરંપરાગત નિયમોની સાથે વાસ્તવિક ઉપયોગિતા અને સુરક્ષાને પણ મહત્ત્વ આપવું જોઈએ.
+++
+++
ઋગ્વેદ, ભવિષ્યપુરાણ, ભૃગુસંહિતા, ગર્ગસંહિતા અને અન્ય પુરાણોનો સંદર્ભ ;
તમે ખાસ કરીને ઋગ્વેદ, ભવિષ્યપુરાણ, ભૃગુસંહિતા, ગર્ગસંહિતા અને અન્ય પુરાણોના પ્રમાણ સાથે વિષય સમજાવવાની માંગ કરી છે.
આ સંદર્ભમાં શાસ્ત્રીય પ્રમાણની ચોકસાઈ જાળવવી અત્યંત જરૂરી છે.
કોઈ યોગને વેદ અથવા પુરાણમાં વર્ણવાયેલો કહેવા માટે તે ગ્રંથનો ચોક્કસ પાઠ, અધ્યાય, શ્લોક અથવા પ્રમાણભૂત આવૃત્તિનો સંદર્ભ હોવો જોઈએ.
હાલ ઉપલબ્ધ સંદર્ભોમાં સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગની વાર-નક્ષત્ર આધારિત પ્રચલિત ગણતરીનું વર્ણન મળે છે.
પરંતુ અહીં ઉલ્લેખિત દરેક ગ્રંથમાં આ યોગની આજની પ્રચલિત યાદી એ જ સ્વરૂપે આપવામાં આવી છે
એવું સાબિત કરતો ચોક્કસ શ્લોક અથવા અધ્યાયનો સંદર્ભ ઉપલબ્ધ નથી. તેથી એવો દાવો કરવો યોગ્ય નહીં બને.
ઋગ્વેદ ;
ઋગ્વેદ વૈદિક સ્તોત્રોનો પ્રાચીન ગ્રંથ છે. પરંતુ સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગના હાલ પ્રચલિત સાત વાર અને નક્ષત્રોની સંપૂર્ણ યાદી ઋગ્વેદમાં છે એવો દાવો કરવા માટે ચોક્કસ મંત્રપ્રમાણ જરૂરી છે.
ભવિષ્યપુરાણ ;
ભવિષ્યપુરાણના નામે કોઈ મુહૂર્તનિયમ રજૂ કરવો હોય તો સંબંધિત અધ્યાય અને શ્લોકનો આધાર આપવો જોઈએ.
ચોક્કસ પ્રમાણ વિના આધુનિક પંચાંગની યાદીને સીધી ભવિષ્યપુરાણની આજ્ઞા કહેવી યોગ્ય નથી.
ભૃગુસંહિતા ;
ભૃગુસંહિતા પરંપરામાં જન્મકુંડળી અને ગ્રહફળવિચારને વિશેષ સ્થાન આપવામાં આવે છે.
પરંતુ સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગની ચોક્કસ વાર-નક્ષત્ર યાદીનો સંદર્ભ આપતી વખતે મૂળ પાઠની ચકાસણી જરૂરી છે.
અન્ય પુરાણો ;
અન્ય પુરાણોમાં ધર્મ, આચાર, પૂજા, વ્રત, તીર્થ અને વિવિધ ધાર્મિક વિષયોનું વર્ણન મળે છે.
પરંતુ સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગના દરેક નિયમને કોઈ પુરાણનું પ્રમાણ ગણવા માટે ચોક્કસ પાઠ દર્શાવવો જરૂરી છે.
શાસ્ત્રીય નિષ્ઠાનો નિયમ: જ્યાં ચોક્કસ પ્રમાણ ઉપલબ્ધ નથી ત્યાં ‘ગ્રંથમાં આવું જ લખ્યું છે’ એવું કહેવાને બદલે ‘પરંપરાગત મુહૂર્તજ્યોતિષમાં આવું માનવામાં આવે છે’ એમ કહેવું વધુ સચોટ છે.
સમજણ માટેનાં ત્રણ ઉદાહરણ ;
ઉદાહરણ ૧ : નવો વ્યવસાય
ધારો કે કોઈ વ્યક્તિ નવો વ્યવસાય શરૂ કરવા માગે છે. તે પંચાંગમાં રવિવાર અને હસ્ત નક્ષત્રનો સંયોગ જોઈને સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગનો સમય પસંદ કરે છે.
પરંપરાગત માન્યતા અનુસાર આ સમયને કાર્યારંભ માટે અનુકૂળ ગણવામાં આવી શકે છે.
પરંતુ તે વ્યક્તિએ વ્યવસાયની મૂડી, માલની ગુણવત્તા, ગ્રાહકોની જરૂરિયાત, ખર્ચ અને આવકની યોજના પણ તૈયાર કરવી જોઈએ.
અહીં યોગ શુભ સમયની પસંદગીમાં સહાયક છે; વ્યવસાયની સફળતાની ખાતરી નથી.
ઉદાહરણ ૨ : વિદ્યારંભ
ધારો કે કોઈ વિદ્યાર્થી નવી વિદ્યાનો અભ્યાસ શરૂ કરવા માગે છે. તે સોમવાર અને રોહિણી નક્ષત્રના સંયોગમાં અભ્યાસનો સંકલ્પ કરે છે.
પરંપરાગત મુહૂર્તવિચારમાં આ સંયોગને સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
પરંતુ જ્ઞાનપ્રાપ્તિ માટે નિયમિત અભ્યાસ, શિક્ષકનું માર્ગદર્શન, પુનરાવર્તન અને એકાગ્રતા જરૂરી છે. માત્ર શુભ સમય પસંદ કરવાથી અભ્યાસ વિના જ્ઞાન પ્રાપ્ત થતું નથી.
ઉદાહરણ ૩ : કાર્યાલયનો આરંભ
ધારો કે કોઈ વ્યક્તિ નવું કાર્યાલય શરૂ કરે છે અને તેના ઉદ્ઘાટન માટે શુભ મુહૂર્ત પસંદ કરે છે.
તે સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગનો વિચાર કરે છે,
સાથે જ સ્થળની સુરક્ષા, વીજવ્યવસ્થા, જરૂરી દસ્તાવેજો અને કાર્યની તૈયારી પણ તપાસે છે.
આ રીતે ધાર્મિક પરંપરા અને વ્યવહારુ આયોજન બંનેને સ્થાન મળે છે.
સ્વાર્થસિદ્ધિ માટે સંકલ્પ, સાધના અને ઉપાસનાનું સ્થાન ;
ભારતીય ધાર્મિક પરંપરામાં કાર્યની શરૂઆત પહેલાં ઇષ્ટદેવનું સ્મરણ, સંકલ્પ, પ્રાર્થના અને આશીર્વાદ લેવાની પ્રથા જોવા મળે છે.
સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગના દિવસે કોઈ ધાર્મિક કાર્ય કરવાનું હોય તો વ્યક્તિ પોતાની પરંપરા અનુસાર
નીચેની બાબતો કરી શકે છે:
કાર્યમાં સદબુદ્ધિ, ધૈર્ય અને સદાચાર જળવાઈ રહે તેવો સંકલ્પ.
પોતાની ક્ષમતા અનુસાર દાન અથવા સેવાકાર્ય.
કાર્યની શરૂઆત પહેલાં જરૂરી તૈયારી અને આયોજન.
કાર્ય દરમિયાન સત્ય, ન્યાય અને જવાબદારીનું પાલન.
આ બાબતોને સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગની ફરજિયાત શાસ્ત્રીય વિધિ ગણવી નહીં. આ સામાન્ય ધાર્મિક આચરણ અને વ્યક્તિગત શ્રદ્ધા સાથે જોડાયેલી બાબતો છે.
કોઈ ચોક્કસ મંત્ર, વ્રત અથવા દાનને આ યોગ માટે અનિવાર્ય ગણાવવું હોય તો તે માટે ચોક્કસ ગ્રંથપ્રમાણ રજૂ કરવું જરૂરી છે.
+++
+++
જાણો પૂજા - પદ્ધતિ અને શુભ સમય:
ભગવાન શિવને કાળના કાળ મહાકાલ કહેવામાં આવે છે.
તેમની પૂજા માટે મહિનાના વદ પક્ષના અંતે આવતી શિવરાત્રીને ખૂબ જ શુભ માનવામાં આવે છે.
હાલમાં માગશર , પોષ તેમજ મહા અને ફાલ્ગુન માસ ચાલી રહ્યો છે.
માસિક શિવરાત્રી માગશર , પોષ તેમજ મહા અને ફાલ્ગુન મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષની ચૌદશ તિથિએ ઉજવવામાં આવે છે.
આ તહેવાર ભગવાન શિવની પૂજાનો સમય છે, જ્યારે ભક્તો આખો દિવસ ઉપવાસ કરે છે અને રાત્રે ભગવાન શિવની પૂજા કરે છે.
આ શિવરાત્રી 29 ડિસેમ્બર, રવિવારે , 28 જાન્યુ આરી મંગળવાર , 26 ફ્રેબુઆરી બુધવાર એટલે કે આજે ઉજવવામાં આવી રહી છે. ભગવાન શિવના આશીર્વાદ મેળવવા માટે,
તમે શુભ સમયે આ સરળ પદ્ધતિથી પૂજા કરી શકો છો.
શિવરાત્રી તારીખ અને સમય હિન્દુ કેલેન્ડર મુજબ, આ વર્ષે માગશર શિવરાત્રી 29 ડિસેમ્બરથી શરૂ થશે અને 30 ડિસેમ્બરે સમાપ્ત થશે.
ચતુર્દશી તિથિ 29 ડિસેમ્બર, રવિવારે સવારે 3:32 વાગ્યે શરૂ થઈ છે જે 30 ડિસેમ્બર, સોમવારે સવારે 4:01 વાગ્યે સમાપ્ત થશે.
આ દિવસે વિશેષ શુભ સમયે ભગવાન શિવની પૂજા કરવામાં આવે છે અને તે ખૂબ જ શુભ માનવામાં આવે છે.
સર્વાર્થ સિદ્ધિ યોગનું મહત્ત્વ માગશર શિવરાત્રીના દિવસે સર્વાર્થ સિદ્ધિ યોગ રચાઈ રહ્યો છે,
જે વિશેષ શુભ માનવામાં આવે છે. આ યોગ 30 ડિસેમ્બરે રાત્રે 11:22 થી સવારે 7:13 સુધી રહેશે.
આ ઉપરાંત ગંડ યોગ સવારથી રાત્રે 9:41 સુધી ચાલુ રહેશે,
ત્યાર બાદ વૃદ્ધિ યોગ શરૂ થશે.
આ યોગોનો સમય પૂજા અને અનુષ્ઠાન માટે પણ મહત્ત્વપૂર્ણ છે,
કારણ કે એવું માનવામાં આવે છે કે આ સમયમાં કરવામાં આવેલી પૂજા અને સાધના વધુ પરિણામ આપે છે.
+++
+++
શિવરાત્રી પૂજાપદ્ધતિ માગશર માસની શિવરાત્રીના દિવસે સવારે વહેલા ઊઠીને ભગવાન શિવ અને માતા પાર્વતીનું ધ્યાન કરો.
આ પછી સ્નાન કરો, સ્વચ્છ વસ્ત્રો પહેરો અને સૂર્યદેવને જળ અર્પિત કરો.
ત્યારબાદ ભગવાન શિવનો વિધિવત અભિષેક કરો.
આ માટે કાચું દૂધ, ગંગાજળ અને જળનો ઉપયોગ કરો અને મહાદેવને બિલીપત્ર, ધતુરો, ભાંગ વગેરે ચઢાવો.
પૂજા પછી શિવ ચાલીસા અને શિવ મંત્રોનો જાપ કરો.
સાંજે, પૂજાપદ્ધતિ મુજબ ફરીથી ભગવાન શિવ અને માતા પાર્વતીની પૂજા કરો અને ઉપવાસ છોડતા પહેલા ફળોનું સેવન કરો.
નિષ્કર્ષ ;
સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગ મુહૂર્તજ્યોતિષમાં વાર અને નક્ષત્રના વિશિષ્ટ સંયોગથી રચાતો પરંપરાગત શુભ યોગ છે.
તેનો ઉપયોગ નવા કાર્યની શરૂઆત માટે અનુકૂળ સમય પસંદ કરવામાં કરવામાં આવે છે.
પરંતુ તેનું સાચું અર્થઘટન કરતાં નીચેની બાબતો યાદ રાખવી જોઈએ:
સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગ અને જન્મકુંડળીના ગ્રહયોગો અલગ પ્રકારના જ્યોતિષીય વિચાર છે.
યોગની રચનામાં વાર અને નક્ષત્રનો મુખ્ય આધાર છે.
શુભ યોગ હોવા છતાં કાર્યવિશેષના મુહૂર્તનિયમો અને પંચાંગના અન્ય ઘટકોનો વિચાર જરૂરી છે.
અંકશાસ્ત્ર, હસ્તરેખા, સામુદ્રિકશાસ્ત્ર અને વાસ્તુશાસ્ત્રની પદ્ધતિઓને યોગની મૂળ વ્યાખ્યા સાથે ભેળવવી નહીં.
ઋગ્વેદ, ભવિષ્યપુરાણ, ભૃગુસંહિતા અને ગર્ગસંહિતાના નામે કોઈ નિયમ રજૂ કરતાં પહેલાં ચોક્કસ ગ્રંથપ્રમાણ તપાસવું જોઈએ.
કોઈ શુભ સમય કાર્યસિદ્ધિની નિશ્ચિત ખાતરી આપતો નથી. યોગ્ય આયોજન, મહેનત, જ્ઞાન, જવાબદારી અને પરિસ્થિતિનું મૂલ્યાંકન પણ આવશ્યક છે.
અંતિમ વાત: સ્વાર્થસિદ્ધિનો સાચો વ્યવહારુ અર્થ પોતાના હેતુને યોગ્ય માર્ગે સિદ્ધ કરવાનો પ્રયત્ન છે.
પંચાંગનો શુભ સમય ધાર્મિક પરંપરા અનુસાર પસંદ કરી શકાય છે, પરંતુ કાર્યની સફળતા માટે સદાચાર, યોગ્ય નિર્ણય, સતત પ્રયત્ન અને વાસ્તવિક આયોજનને અવગણવા જોઈએ નહીં.
આ રીતે સર્વાર્થસિદ્ધિ યોગનું મહત્ત્વ સમજતાં જ્યોતિષીય પરંપરાનું સન્માન પણ જળવાય છે અને શાસ્ત્રીય પ્રમાણ તથા વ્યવહારુ સત્ય વચ્ચેનો ભેદ પણ સ્પષ્ટ રહે છે.
पंडारामा प्रभु राज्यगुरु
+++
+++
No comments:
Post a Comment